×

Jak obliczyć resurs suwnic? Czy można uniknąć złomowania?

Zostałem przydzielony do obliczenia resursu na kilkunastu urządzeniach, głównie suwnice od 500 kg do 3,5 t z wciągnikami łańcuchowymi (Konecranes XN5, XN10, XN16, XN25) z lat 2001 do 2009.

W instrukcji eksploatacji brak informacji o zużyciu urządzenia. Czy istnieje jakaś wzmianka w rozporządzeniu na ten temat? Jeśli nie – na czym mogę się wzorować? Co w sytuacji, kiedy dane urządzenie, zgodnie z instrukcją eksploatacji nadaje się już do remontu lub na złom. Czy można uniknąć złomowania jeśli urządzenie jest na bieżąco konserwowane i naprawiane?

 

Odpowiada Stanisław Świderski - ekspert w segmencie suwnice, wciągniki, wciągarki i żurawie stacjonarne


Wymóg odtworzenia historii eksploatacji UTB odnosi się do tzw. resursu, który wyznacza graniczne parametry stosowane do oceny i identyfikacji stanu technicznego, określone na podstawie liczby cykli pracy i stanu obciążenia UTB w założonym okresie eksploatacji z uwzględnieniem rzeczywistych warunków użytkowania.

 

Jak obliczyć resurs?

Do obliczenia stopnia wykorzystania resursu są nam niezbędne dane wyjściowe tj. grupa natężenia pracy mechanizmów (określająca projektowaną żywotność mechanizmów) i grupa konstrukcji nośnej dźwignicy (określająca żywotność konstrukcji) określone przez producenta dźwignicy.

Szacowanie stopnia wykorzystania resursu powinno być wykonywane co rok w oparciu o dane jak najbardziej zbliżone do realiów procesu produkcyjnego (o ile urządzenie UTB nie jest wyposażone w rejestratory). Do określenia wykorzystania resursu nie potrzebujemy wytycznych z instrukcji, a jedynie danych z historii eksploatacji tj. widma obciążeń, liczby cykli pracy w ciągu dnia oraz ilości dni pracy w ciągu roku. Rozporządzenie nie określa w jaki sposób obliczać wykorzystanie resursu, natomiast mówią o tym odpowiednie normy. Aktualną normą, według której przeprowadzane są obliczenia wykorzystania resursu jest norma ISO 12482-2014 Cranes – Monitoring for Crane design working period.

W celu obliczenia resursu pomocny będzie kalkulator resursu, oparty na normie ISO 12482. Dotyczy on mechanizmów podnoszenia, które z reguły jako pierwsze wykorzystują swój resurs.

 

Skąd wziąć dane o stopniu zużycia urządzenia?

W przypadku braku stosownych informacji w instrukcji należy postępować zgodnie z zapisami norm, uznanych specyfikacji technicznych, aktualnym poziomem wiedzy technicznej i dobrą praktyka inżynierską.

O faktycznym stopniu zużycia mechanizmów i konstrukcji nośnej zdecyduje raport z przeglądu specjalnego. Dźwignicę należy poddać przeglądowi specjalnemu w przypadku wykorzystania resursu, chociażby przez jeden z jej mechanizmów.

Jeśli suwnice, o których mowa (Konecranes XN5, XN10, XN16, XN25) nie były wyposażone w rejestratory widma obciążeń i liczniki cykli pracy, dla obliczenia resursu należy wykorzystać posiadaną historię eksploatacji i samodzielnie obliczyć resurs (wykorzysując np. kalkulator resursu).

Odtworzenie historii eksploatacji z ostatniego roku nie powinno stanowić problemu, gorzej jeśli szacowanie wykorzystania resursu nie było wykonywane przez kilka lat. Wówczas musimy wziąć do obliczeń wyższą wartość współczynnika oszacowania F1 zgodnie z normą ISO 12482 Cranes - Monitoring for crane design working period. Wg normy powinniśmy przyjąć do obliczeń 250 dni roboczych w roku.

Z praktyki eksploatacyjnej dźwignic wynika, że najbardziej eksploatowanym i najszybciej osiągającym swój projektowany resurs jest mechanizm podnoszenia. W związku z tym kontrola wykorzystania resursu mechanizmu podnoszenia z reguły gwarantuje nam również bezpieczeństwo pozostałych mechanizmów.

 

Remont kapitalny czy złomowanie?

Jeśli urządzenie jest na bieżąco konserwowane i naprawiane to na pewno jego stan techniczny jest lepszy, ale to nie sposób eksploatacji rozstrzyga czy urządzenie nadaje się do remontu czy na złom lecz wynik przeglądu specjalnego.

Wskazanie do złomowania zależy to od tego czy wszystkie mechanizmy dźwignicy wykorzystały swój resurs oraz czy konstrukcja nośna wykorzystała swój resurs i nosi wyraźne znamiona zmęczenia i odkształceń. Zwykle nieodwołalna decyzja o złomowaniu wynika ze zmęczenia konstrukcji nośnej dźwignicy lub utraty geometrii konstrukcji nośnej w wyniku licznych przeciążeń.

Dopiero na podstawie wyników z przeglądu, że urządzenie nadaje się do remontu kapitalnego można dokonać analizy opłacalności wykonywania remontu kapitalnego. Rozstrzygniecie o konieczności złomowania zawarte w protokole z przeglądu specjalnego nie pozostawia właściwie żadnych alternatyw.

 

Czytaj również:

Resurs UTB – wszystko co musisz o nim wiedzieć!

Przegląd specjalny UTB – czyli co zrobić, gdy Twoja dźwignica osiągnie resurs?

Galeria